به گزارش کلینیک مالی، در حالی که جهان بر ثبات انرژی تمرکز کرده است، ایران میتواند جریان نفت خلیج فارس را مختل کند. شبکه خبری الجزیره در گزارشی تحلیلی با اشاره به دور جدید گفتوگوهای ایران و آمریکا در عمان، تأکید دارد که همزمان با پیگیری مسیر دیپلماسی، وزن اصلی معادله در حوزه انرژی و تعادل قدرت منطقهای قرار دارد؛ جایی که هرگونه تنش میتواند بازار جهانی نفت را با جهشهای شدید روبرو سازد.
به نوشته این شبکه، تهران در این مذاکرات ضمن ارزیابی جدیت واشنگتن، بر خطوط قرمز خود از جمله توانمندیهای موشکی پافشاری کرده است. علی شمخانی مشاور رهبر معظم انقلاب با تأکید بر ظرفیتهای موشکی ایران خاطرنشان کرد که این ظرفیتها قابل مذاکره نیست.
در مقابل، مقامات آمریکایی از گزینههایی مانند توقیف نفتکشهای حامل نفت ایران سخن گفتهاند؛ گزینهای که به اذعان رسانههای آمریکایی میتواند بازار جهانی نفت را با التهاب مواجه کند.
این شبکه در ادامه با اشاره به تمرکز مطالبات آمریکا بر توقف غنیسازی، برنامه موشکی و نفوذ منطقهای ایران، یادآور میشود که تهران همواره تأکید کرده قصدی برای ساخت سلاح هستهای ندارد. با این حال، آنچه بیش از هر چیز بازارها را نگران کرده، نه صرفاً مذاکرات، بلکه احتمال برخورد نظامی در منطقهای است که قلب تپنده انرژی جهان به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، در سناریوهای محدود مانند حملات نمادین یا درگیریهای کوتاهمدت، برخی تحلیلگران افزایش قیمت نفت را در حد چند دلار یا جهش موقت تا محدوده ۸۰ دلار پیشبینی میکنند؛ افزایشی که به دلیل مازاد عرضه جهانی میتواند پایدار نباشد.
حتی در سناریوی توقف کامل صادرات نفت ایران نیز برآوردهایی از میانگینهای ۷۰ تا ۹۰ دلاری مطرح شده است. این شبکه این سناریوها را در چارچوب «شوک افزایشی جنگ» ارزیابی میکند که بسته به سطح تنش، به قیمتها افزوده میشود.
مذاکرات ایران و آمریکا و تأثیر بر بازار نفت
اما نقطه محوری گزارش جایی است که از سناریوی راهبردیتر سخن میگوید: تنگه هرمز.
این گذرگاه حیاتی که حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز ـ معادل نزدیک به ۲۰ درصد مصرف جهانی مایعات نفتی ـ از آن عبور میکند، به تعبیر تحلیلگران میتواند ورق بازار انرژی را به طور کامل برگرداند. این شبکه تأکید دارد که هرگونه اختلال جدی در این مسیر، شوکی فوری و گسترده به بازار وارد خواهد کرد.
نبیل المرسومی کارشناس امور نفت در گفتوگو با این شبکه با اشاره به سناریوهای احتمالی خاطرنشان کرد که حتی بدون بستن تنگه هرمز، اگر ایران در صورت درگیری، تأسیسات نفتی منطقه را هدف قرار دهد و عرضه نفت خلیج فارس به طور چشمگیری کاهش یابد، قیمتها میتواند به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه صعود کند. وی با تأکید بر وزن ژئوپلیتیکی ایران در بازار انرژی افزود که این وزن فراتر از سهم تولیدی صرف آن است.
این کارشناس در ادامه توضیح داد که اگر سناریوی بستن تنگه هرمز محقق شود، یکچهارم عرضه نفت جهان و حدود یکپنجم عرضه گاز طبیعی جهان متوقف خواهد شد؛ رخدادی که میتواند بهای نفت را تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه بالا ببرد. المرسومی ضمن توضیح تأثیرات جهانی اظهار داشت که چنین جهشی نه تنها بازار نفت، بلکه کل اقتصاد جهانی را با تکانهای شدید روبرو خواهد کرد.
سناریوهای افزایش قیمت نفت و شوکهای جهانی
این شبکه با یادآوری تجربه جنگ اوکراین توضیح میدهد که چگونه «اثر جانبی بحران» میتواند در مدت کوتاهی دهها دلار به قیمت هر بشکه نفت اضافه کند. بر همین اساس، در صورت تهدید واقعی جریان انرژی از خلیج فارس، این اثر میتواند به سرعت تشدید شود.
در مقابل، سناریوی توافق هستهای و افزایش صادرات نفت ایران میتواند قیمتها را کاهش دهد، اما همانگونه که تحلیلگران گفتهاند، مسیر بازار بیش از هر چیز به سطح تنش و سرنوشت تنگه هرمز وابسته است.
در مجموع، این گزارش نشان میدهد که در معادله پرتنش تهران و واشنگتن، عامل تعیینکننده نه صرفاً میز مذاکره، بلکه قدرت بازدارندگی و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در شاهراه انرژی جهان است؛ عاملی که در شدیدترین سناریو میتواند قیمت نفت را به مرز ۱۳۰ دلار برساند و معادلات اقتصاد جهانی را دگرگون کند.
جدول مقایسه سناریوهای تأثیر بر قیمت نفت
| سناریو | پیشبینی افزایش قیمت نفت | توضیحات |
|---|---|---|
| درگیریهای محدود (حملات نمادین یا کوتاهمدت) | چند دلار یا جهش موقت تا ۸۰ دلار | افزایش ناپایدار به دلیل مازاد عرضه جهانی |
| توقف کامل صادرات نفت ایران | میانگین ۷۰ تا ۹۰ دلار | در چارچوب شوک افزایشی جنگ، بسته به سطح تنش |
| هدفگیری تأسیسات نفتی بدون بستن تنگه هرمز | بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه | کاهش چشمگیر عرضه نفت خلیج فارس |
| بستن تنگه هرمز | تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه | توقف یکچهارم عرضه نفت و یکپنجم گاز طبیعی جهان، تکانه شدید به اقتصاد جهانی |
منبع: الجزیره
