به گزارش کلینیک مالی، در هفتههای اخیر نقشه انرژی ایران با سه تحول مهم بهروزرسانی شده است: کشف لایههای جدید نفت و گاز در میدان پازن، انعقاد قرارداد توسعه میدان مدار در استان بوشهر و آغاز عملیات توسعه در پارس شمالی، یکی از میادین کلیدی و راهبردی کشور. مجموعهای که به گفته کارشناسان، نشان از آغاز موج جدیدی از تحرک در بخش اکتشاف و بهرهبرداری صنعت نفت و گاز کشور دارد.
کشف لایههای جدید در میدان گازی پازن؛ افزایش ذخایر انرژی ایران
میدان پازن که در سالهای گذشته به عنوان یکی از مخازن گازی خشکی در جنوب کشور شناخته میشد، حالا با کشف دو مخزن جدید نفت و گاز، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. به گزارش وزارت نفت، این کشف جدید بیش از ۱۰ هزار میلیارد فوت مکعب به ذخایر گازی ایران افزوده و ظرفیت تولید روزانه کشور را در سالهای آینده بالا خواهد برد. در کنار گاز، حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت خام در لایه نفتی جدید نیز تخمین زده شده است.
مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران با اشاره به این کشف جدید خاطرنشان کرد: میدان پازن اکنون بهعنوان بزرگترین میدان گازی خشکی ایران شناخته میشود و از نظر حجم گاز، جایگاه نخست را در بین میادین خشکی دارد.
با لحاظ ضریب بازیافت تقریباً ۷۰ درصدی، از ۱۰ هزار میلیارد فوت مکعب گاز درجا، حدود ۷ هزار میلیارد فوت مکعب گاز قابل برداشت برآورد میشود که این میزان معادل تولید گاز ۱۷ تا ۱۸ سال یک فاز پارس جنوبی است. به عبارت دیگر این میدان قادر خواهد بود نیاز گازی معادل ۴ استان را به مدت ۱۸ تا ۱۹ سال تامین کند.
میدان گازی مدار؛ تامین گاز تهران برای ۲۵ سال آینده
میدان گازی مدار اگر چه کشف آن جدید نیست و اعلام رسمی آن مرداد ۱۳۹۰ انجام شد، اما ۱۴ سال بعد و در شهریور امسال بود که قرارداد توسعه و بهره برداری آن با مشارکت شرکت فولاد مبارکه و یک شرکت دیگر امضا شد.
بر اساس اعلام رسمی، حجم ذخایر گازی این میدان مستقل به اندازهای است که میتواند گاز مصرفی پایتخت را برای ۲۵ سال تأمین کند.
تحلیلگران حوزه انرژی همچنین معتقدند اهمیت مدار نه فقط در حجم ذخایر، بلکه در موقعیت جغرافیایی آن است؛ نزدیکی به زیرساختهای گازی جنوب، شبکه انتقال سراسری و صنایع پتروشیمی، امکان بهرهبرداری سریعتر و اقتصادیتر از این میدان را فراهم میکند.
توسعه میدان پارس شمالی؛ بازگشت به پروژههای عظیم انرژی
در کنار دو رویداد یادشده، آغاز فعالیتهای اجرایی توسعه میدان گازی پارس شمالی یکی دیگر از رویدادهای مهم هفتههای اخیر بوده است. این میدان که یکی از بزرگترین میادین گازی مستقل کشور است، در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی بندر بوشهر و در فاصله ۱۰ تا ۱۵ کیلومتری از ساحل و در عمق چهار هزار متری قرار دارد.
این میدان با ذخایری بالغ بر ۱۶۶۸ میلیارد متر مکعب گاز درجای قابل برداشت، در سال ۱۳۴۶ کشف شده بود و در دهه ۵۰ توسعه آن در دستور کار قرار گرفت. با این حال این روند سالها به دلیل کمبود سرمایهگذاری متوقف ماند. اکنون اما با دستور وزارت نفت، فعالیتهای اجرایی فاز نخست توسعه آن آغاز شده است. پارس شمالی، از نظر حجم ذخایر، در شمار بزرگترین میادین گازی مستقل جهان نیز قرار دارد پس از توسعه کامل میتواند روزانه تا ۴ میلیارد فوت مکعب گاز تولید کند؛ یعنی حداقل ۱۰ درصد به ظرفیت تولید گاز کشور اضافه خواهد شد.
تغییرات نقشه انرژی ایران؛ تمرکز بر اکتشاف و سرمایهگذاری
کشفهای میدان پازن و توسعه میدانهای مدار و پارس شمالی، نشانهای از بازگشت تحرک به بخش اکتشاف و توسعه صنعت گاز ایران است. این رویدادها در شرایطی رخ داده که کشور با رشد مصرف داخلی، نیاز به سرمایهگذاری و ضرورت حفظ جایگاه خود در بازارهای جهانی انرژی مواجه است.
هرچند مسیر بهرهبرداری کامل از این میادین به سرمایهگذاری، فناوری و مدیریت دقیق نیاز دارد، اما در مجموع میتوان گفت ایران بار دیگر بر گنجهای زیرزمینی خود تمرکز کرده است؛ گنجهایی که میتوانند ستون فقرات امنیت انرژی کشور در دهه آینده باشند. با این همه، موفقیت در بهرهبرداری از این گنجهای جدید، در گرو اصلاح تدریجی حکمرانی انرژی و جذب سرمایهگذاری نیز خواهد بود.
مقایسه ذخایر و ظرفیتهای میادین گازی کلیدی
برای درک بهتر تحولات نقشه انرژی ایران، جدول زیر دادههای عددی کلیدی میادین مورد بحث را مقایسه میکند:
| میدان | ذخایر گازی (فوت مکعب یا متر مکعب) | ظرفیت تولید روزانه (پس از توسعه) | سایر جزئیات کلیدی |
|---|---|---|---|
| پازن | بیش از ۱۰ هزار میلیارد فوت مکعب (درجا)، حدود ۷ هزار میلیارد فوت مکعب قابل برداشت | افزایش ظرفیت تولید روزانه کشور | حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت خام، معادل ۱۷-۱۸ سال تولید یک فاز پارس جنوبی |
| مدار | حجم کافی برای تامین گاز تهران به مدت ۲۵ سال | – | کشف در مرداد ۱۳۹۰، قرارداد در شهریور امسال |
| پارس شمالی | ۱۶۶۸ میلیارد متر مکعب گاز درجای قابل برداشت | تا ۴ میلیارد فوت مکعب | کشف در سال ۱۳۴۶، اضافه کردن حداقل ۱۰ درصد به ظرفیت گاز کشور |
